1 dzień temu
David S. Cohen, były zastępca dyrektora CIA, zaproponował 8 października 2026, by amerykańskie służby pozyskiwały tajemnice technologiczne zagranicznych przedsiębiorstw i przekazywały je firmom z USA. Wśród celów wskazał chińskie spółki.
Cohen był zastępcą dyrektora amerykańskiej Centralnej Agencji Wywiadowczej w latach 2015–2017 oraz 2021–2025. w tej chwili postuluje, by wywiad wspierał przedsiębiorstwa rozwijające technologie wykorzystywane zarówno na rynku cywilnym, jak i przez wojsko oraz służby. Zdobyte informacje miałyby pomagać tym firmom w konkurowaniu z zagranicznymi producentami.
Dlaczego Cohen wskazuje na Chiny
Były urzędnik uzasadnia propozycję rosnącą zależnością bezpieczeństwa USA od innowacji sektora prywatnego. Wymienia sztuczną inteligencję, półprzewodniki, technologie kwantowe, biotechnologię, baterie i przyszłe sieci 6G. Rozwiązania opracowywane w tych dziedzinach mogą służyć jednocześnie konsumentom, przedsiębiorstwom i instytucjom państwowym.
W ocenie Cohena chińskie firmy w części tych obszarów doganiają amerykańskich konkurentów lub ich wyprzedzają. Uważa on, iż wcześniejsze uzasadnienie powstrzymywania się od szpiegostwa gospodarczego osłabło: Stany Zjednoczone nie mają już takiej przewagi technologicznej, by z dopuszczenia tej praktyki wynikały dla nich przede wszystkim straty.
Cohen powołuje się również na zarzuty wobec zagranicznych służb dotyczące pozyskiwania amerykańskich tajemnic przemysłowych. Jego propozycja zakłada jednak wybór państw, których firmy można byłoby szpiegować. Wskazuje Chiny, Rosję, Iran i Koreę Północną, natomiast przedsiębiorstwa bliskich sojuszników USA chce wyłączyć z takich działań ze względu na współpracę wywiadowczą.
Dokumentacja z sieci komputerowych
Pozyskiwanie informacji miałoby odbywać się przede wszystkim dzięki wywiadu elektronicznego prowadzonego przez Agencję Bezpieczeństwa Narodowego (NSA), a nie przez agentów CIA. Cohen argumentuje, iż projekty urządzeń, specyfikacje techniczne i opisy procesów produkcyjnych są przechowywane w systemach cyfrowych. Właśnie taka dokumentacja miałaby trafiać do amerykańskich przedsiębiorstw.
Nie proponuje przekazywania informacji dowolnym odbiorcom. Branże uprawnione do ich otrzymywania miałyby być wyznaczane na podstawie związku rozwijanych technologii z bezpieczeństwem państwa. W obrębie tych branż dostęp powinny uzyskiwać także mniejsze i młodsze firmy, nie tylko duże koncerny lub przedsiębiorstwa już korzystające z pomocy rządu.
Cohen przyznaje, iż wybór odbiorców może prowadzić do faworyzowania firm i korupcji. Dlatego proponuje obiektywne kryteria, regularne raportowanie komisjom wywiadu Kongresu oraz coroczne audyty inspektorów generalnych służb. Firmy otrzymujące dokumentację musiałyby też wykazać, iż potrafią ją wykorzystać do celów związanych z bezpieczeństwem USA i zabezpieczyć przed dalszym nieuprawnionym dostępem.
Podstawę programu miałyby stanowić nowe rozporządzenie prezydenta i uzupełniające przepisy uchwalone przez Kongres. Cohen chce również bliższych kontaktów służb z przedsiębiorstwami, aby wywiad wiedział, jakich informacji technicznych poszukują ich specjaliści.
Ograniczenia zapisane przez Obamę i Bidena
Obecne ograniczenia nie oznaczają całkowitego zakazu zbierania informacji o zagranicznych przedsiębiorstwach. Dyrektywa PPD-28, wydana przez Baracka Obamę 17 stycznia 2014 roku, dopuszcza pozyskiwanie poufnych informacji handlowych i tajemnic przedsiębiorstw dzięki wywiadu elektronicznego w celu ochrony bezpieczeństwa USA, ich sojuszników i partnerów. Wyklucza natomiast zdobywanie takich danych po to, by zapewnić amerykańskim firmom lub branżom przewagę handlową.
To samo ograniczenie zapisano w rozporządzeniu nr 14086, podpisanym przez Joe Bidena 7 października 2022 roku. Służby mogą więc badać działania firm w związku z bezpieczeństwem, a także ostrzegać przedsiębiorstwa przed atakami lub kradzieżą ich dokumentacji. Postulat Cohena dotyczy innego zastosowania: dostarczania zdobytej wiedzy technicznej biznesowi, aby poprawić jego pozycję na rynku.
Ochrona tajemnic przedsiębiorstw była również przedmiotem ustaleń chińsko-amerykańskich. We wrześniu 2015 roku, podczas wizyty Xi Jinpinga w USA, oba rządy zadeklarowały, iż nie będą prowadzić ani świadomie wspierać kradzieży własności intelektualnej z wykorzystaniem środków cybernetycznych w celu zapewnienia przewagi konkurencyjnej firmom lub sektorom gospodarki.
Pekin chroni tajemnice przedsiębiorstw
We wrześniu obecny zastępca dyrektora CIA Michael Ellis zapowiedział szersze działania wywiadowcze wobec Chin, obejmujące firmy z branż AI, półprzewodników i biotechnologii. Na tę wypowiedź 11 września zareagowało chińskie Ministerstwo Handlu.
Resort sprzeciwił się traktowaniu przedsiębiorstw jako celów szpiegostwa i uznał ingerencję służb w konkurencję gospodarczą za naruszenie zasad uczciwego rynku. Powołał się na amerykańskie ograniczenia z 2014 i 2022 roku oraz zapowiedział ochronę praw chińskich firm na podstawie ustawy antyszpiegowskiej i innych przepisów.
26 października br. Ministerstwo Handlu opublikowało projekt „Specjalnych przepisów o ochronie chińskich tajemnic przedsiębiorstw”. Konsultacje realizowane są do 24 listopada. Projekt przewiduje działania wobec zagranicznych firm, organizacji i osób naruszających takie tajemnice w działalności gospodarczej i handlowej, jeżeli naruszenie zarazem szkodzi suwerenności, bezpieczeństwu lub interesom rozwojowym Chin albo stwarza dla nich rzeczywiste zagrożenie.
Proponowane środki obejmują ograniczenia lub zakazy handlu związanego z Chinami, w tym wymiany technologii i usług, zakaz nowych inwestycji w ChRL, ograniczenia wjazdu, pracy i pobytu oraz kary pieniężne.
Proponowane przepisy zawierają między innymi definicję tajemnicy przedsiębiorstwa.
Tajemnica przedsiębiorstwa to poufna wiedza mająca wartość gospodarczą, której właściciel podejmuje działania, aby ją chronić. Może obejmować kod oprogramowania, wyniki eksperymentów czy szczegóły produkcji. Nie jest tym samym co opublikowany opis patentu.
Nowe przepisy nie ograniczają współpracy zagranicznej. Technologie bywają wszak udostępniane dobrowolnie: DeepSeek publikuje wybrane modele AI na otwartych licencjach, a Huawei i Qualcomm uzgodniły wzajemne licencje patentowe, obejmujące między innymi 5G i sztuczną inteligencję.
Propozycja Cohena nie jest zatem czymś, co zaskakuje stronę chińską. Jest za to otwartym przyznaniem, iż przynajmniej część środowisk powiązanych z administracją amerykańską postuluje aktywny udział Stanów Zjednoczonych w organizacji szpiegostwa przemysłowego i gospodarczego. Poufne projekty i dokumentacja zdobyte przez służby miałyby trafiać do przedsiębiorstw rywalizujących z ich właścicielami. Dziś na przeszkodzie stoją przeszkody formalne. Były zastępca dyrektora CIA chce to zmienić. W założeniu, by zapewnić USA przewagę handlową. W amerykańskich realiach może to jednak oznaczać uzyskiwanie przewagi przez konkretne firmy, dzięki wsparciu aparatu państwa. Które niekoniecznie będzie współbeneficjentem takiej współpracy.
Źródła:
- Ministerstwo Handlu ChRL, „商务部新闻发言人就美国中情局高官公开表示对中国开展间谍活动答记者问”, 11 września 2026 r.: https://www.mofcom.gov.cn/xwfb/xwfyrth/art/2026/art_09c2bc98f6994d509fea184c4cbf603c.html
- Ministerstwo Handlu ChRL, ogłoszenie konsultacji projektu „保护中国商业秘密特别规定（征求意见稿）”, 26 października 2026 r.: https://tfs.mofcom.gov.cn/lfzqyj/art/2026/art_db6a858a9d4e4ec0a3dbeece659c324d.html
- Ministerstwo Handlu ChRL, „保护中国商业秘密特别规定（征求意见稿）”, pełny tekst projektu: https://tfs.mofcom.gov.cn/cms_files/filemanager/1299467467/attach/20269/881a783010754583ae884b053fbc8dd3.pdf
- DeepSeek, oficjalne repozytorium „DeepSeek-R1”, sekcja „License”: https://github.com/deepseek-ai/DeepSeek-R1
- Huawei i Qualcomm, „Huawei and Qualcomm Announce Broad Patent License Agreement”, 5 października 2026 r.: https://www.huawei.com/en/news/2026/10/qualcomm-broad-patent-agreement
- South China Morning Post, „US should spy on Chinese firms to maintain edge in tech race: ex-CIA official”: https://www.scmp.com/economy/china-economy/article/3372475/us-should-spy-chinese-firms-maintain-edge-tech-race-ex-cia-official
- The Star, przedruk relacji South China Morning Post, „US should spy on Chinese firms to maintain edge in tech race: ex-CIA official”, 30 października 2026 r.: https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2026/10/30/us-should-spy-on-chinese-firms-to-maintain-edge-in-tech-race-ex-cia-official
- David S. Cohen, „The Case for Economic Espionage. America Should Spy On Foreign Companies to Help Its Own”, 8 października 2026 r.: https://www.foreignaffairs.com/united-states/case-economic-espionage-david-cohen
- NPR, rozmowa Mary Louise Kelly z Davidem Cohenem, „Why should the CIA should spy on companies abroad?”, 14 października 2026 r.: https://www.npr.org/2026/10/14/nx-s1-5996830/why-should-the-cia-should-spy-on-companies-abroad
- Biały Dom, „Presidential Policy Directive — Signals Intelligence Activities”, PPD-28, 17 stycznia 2014 r.: https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2014/01/17/presidential-policy-directive-signals-intelligence-activities
- Federal Register, „Enhancing Safeguards for United States Signals Intelligence Activities”, rozporządzenie 14086 z 7 października 2022 r.: https://www.federalregister.gov/documents/2022/10/14/2022-22531/enhancing-safeguards-for-united-states-signals-intelligence-activities
- Biały Dom, „FACT SHEET: President Xi Jinping’s State Visit to the United States”, 25 września 2015 r.: https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2015/09/25/fact-sheet-president-xi-jinpings-state-visit-united-states
- Światowa Organizacja Własności Intelektualnej (WIPO), „Frequently Asked Questions: Trade Secrets”: https://www.wipo.int/en/web/trade-secrets/tradesecrets_faqs
e-mail: [email protected]
