Jak Minister Sprawiedliwości wydawał środki na pomoc pokrzywdzonym – Fundusz Sprawiedliwości ponownie pod lupą NIK

Najwyższa Izba Kontroli oceniła negatywnie funkcjonowanie Funduszu Sprawiedliwości w kontrolowanym okresie – od 1 stycznia 2021 r. do 9 maja 2025 r. Negatywnie oceniła również działania podejmowane w tym okresie przez Ministra Sprawiedliwości (Dysponenta Funduszu) w zakresie określenia uwarunkowań prawnych i organizacyjnych funkcjonowania Funduszu. Ustalono, iż gospodarka finansowa Funduszu w okresie od stycznia 2021 r. do grudnia 2023 r. prowadzona była z rażącym naruszeniem nadrzędnych zasad finansów publicznych, tj. jawności oraz celowości i oszczędności wydatków. Nie odpowiadała ona również zasadom funkcjonowania funduszy celowych, które powinny służyć realizacji wyodrębnionych i konkretnie zdefiniowanych zadań publicznych. W konsekwencji środki, które powinny być przeznaczane przede wszystkim na pomoc dla ofiar przestępstw oraz readaptację byłych osadzonych, zostały w szerokim zakresie wydatkowane w sposób niecelowy i niegospodarny – łączna kwota nieprawidłowości stwierdzonych w toku kontroli wyniosła blisko 270 mln zł.

Państwowe fundusze celowe są szczególną formą organizacyjną jednostek sektora finansów publicznych. Stanowią wyjątek od zasad jedności oraz powszechności budżetu państwa poprzez wyodrębnianie grup przychodów i przeznaczanie ich na finansowanie precyzyjnie wskazanej, wąskiej grupy zadań państwowych. W założeniu powinno to skutkować poprawą efektywności działań i zapewnić ich stabilne finansowanie.

Fundusz Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Fundusz Sprawiedliwości (Fundusz Sprawiedliwości lub Fundusz) został utworzony w 2012 roku i miał przede wszystkim pomagać osobom pokrzywdzonym w wyniku przestępstw. Wsparcie prawne, psychologiczne czy materialne dla tych osób, finansowane ze środków zasądzonych od skazanych, miało być z jednej strony wyrazem sprawiedliwości społecznej, a z drugiej – troski państwa o osoby skrzywdzone.

Realizacja tych założeń była na przestrzeni ostatnich lat regularnie badana przez NIK (Pomoc ofiarom przestępstw w ramach Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym – w 2018 r.; Wykonanie budżetu państwa w 2018 r., cz. 37 - Sprawiedliwość oraz wykonania planów finansowych Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości i Funduszu Aktywizacji Zawodowej Skazanych oraz Rozwoju Przywięziennych Zakładów Pracy – w 2019 r.; Realizacja zadań Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości – w 2021 r.), a wnioski z kontroli przekazywano Dysponentowi Funduszu, czyli Ministrowi Sprawiedliwości. – Z ustaleń tych kontroli wynikało, iż środki, które miały trafiać przede wszystkim do ofiar przestępstw, były faktycznie wydatkowane na inne cele, a także w sposób niegospodarny i nierzetelny – mówi Paweł Gibuła, nadzorujący tę kontrolę p.o. wicedyrektora Departamentu Bezpieczeństwa Narodowego NIK. Ze względu na fakt, iż osoby pełniące do grudnia 2023 r. obowiązki Dysponenta Funduszu odrzucały wnioski kierowane przez NIK, odstępując od ich realizacji lub realizując je w sposób zupełnie odmienny od ich faktycznej treści, Kolegium NIK, w sierpniu 2023 r., wprowadziło do Planu pracy NIK na 2024 r. kolejną kontrolę funkcjonowania Funduszu Sprawiedliwości.

Okoliczności prowadzenia kontroli

Rozpoczęta w maju 2024 roku kontrola NIK (obejmująca okres od 1 stycznia 2021 r. do 9 maja 2025 r.) miała, poza podsumowaniem wcześniejszych kontroli, pozwolić na wypracowanie rekomendacji, które w sposób systemowy będą przeciwdziałać niegospodarnemu wykorzystywaniu środków publicznych i przywrócą ofiarom przestępstw należne im środki. Kontrola zbiegła się w czasie z działaniami organów ścigania w związku z prowadzeniem śledztwa w sprawie nieprawidłowości w wydatkowaniu środków z Funduszu. Była więc prowadzona w warunkach szczególnych, na które składały się: zabezpieczenie dokumentacji przez organy ścigania, osadzenie w areszcie śledczym kierownictwa niektórych podmiotów kontrolowanych, czy odmowy składania zeznań i wyjaśnień przez osoby odpowiadające za stwierdzone nieprawidłowości, powołujące się na grożącą im odpowiedzialność karną. Skutkowało to koniecznością przedłużenia kontroli w jednostkach kontrolowanych, ale nie wpłynęło na zakres i istotność ustaleń dokonanych przez NIK.

– W ramach tej kontroli NIK po raz kolejny kompleksowo zbadała wszystkie aspekty funkcjonowania Funduszu Sprawiedliwości pod kątem prawidłowego i efektywnego wykorzystania środków przez Dysponenta Funduszu oraz 22 beneficjentów: jedną uczelnię wyższą i 21 organizacji pozarządowych, z którymi zawarto 30 umów o łącznej wartości ponad 260 mln zł, co stanowiło nieco ponad 30% ogólnej wartości umów obowiązujących w tym okresie – wyjaśnia Paweł Gibuła. Badaniem objęto wszystkie obszary aktywności Funduszu:

• pomoc postpenitencjarną;
• pomoc świadczoną osobom pokrzywdzonym przestępstwem oraz świadkom;
• przeciwdziałanie przestępczości.

Swobodne i niekontrolowane dysponowanie środkami

Wprowadzone w 2017 r. zmiany w prawie, rozszerzające cele Funduszu o szeroko rozumiane i nieostre pojęcie „przeciwdziałania przestępczości”, skutkowały przekazywaniem środków na tak różnorodne zadania, iż w ocenie NIK, Fundusz Sprawiedliwości utracił w praktyce cechy funduszu celowego. Wprowadzając tzw. pozanaborowy tryb przyznawania dotacji, Minister Sprawiedliwości zapewnił sobie możliwość przekazywania środków niemal dowolnej instytucji i na dowolny cel. Osoby pełniące do grudnia 2023 r. obowiązki Dysponenta Funduszu konsekwentnie ignorowały oceny, uwagi i wnioski formułowane po kolejnych kontrolach NIK i udzielały dotacji na zadania, które tylko pozornie realizowały cele Funduszu Sprawiedliwości. Jako przeciwdziałanie przestępczości sfinansowano na przykład: inwestycję budowlaną wykorzystywaną do celów własnych Fundacji; budowę i utrzymanie portali internetowych, na których publikowano materiały wspierające konkretne partie polityczne; zakup kampera (pod pozorem świadczenia m.in. porad prawnych); biegi górskie i uliczne; festiwale filmowe czy też edukację prawną i menadżerską wybranych grup osób. W ramach pomocy osobom pokrzywdzonym przestępstwem wsparto natomiast kwotą ponad 66 mln zł inwestycję Fundacji Profeto.pl, która jedynie przez rok była zobowiązana do świadczenia takiej pomocy (więcej o wykorzystaniu środków publicznych przez beneficjentów Funduszu Sprawiedliwości – Funkcjonowanie Funduszu Sprawiedliwości).

Konkursy tylko z nazwy

– Negatywna ocena NIK dotyczyła przede wszystkim sposobu przyznawania dofinansowania ze środków Funduszu Sprawiedliwości. Przy rozdysponowaniu tych środków Dysponent nie tylko nie zadbał o równe traktowanie wszystkich podmiotów występujących o dofinansowanie, ale wręcz wspierał niektórych oferentów i w sposób arbitralny podejmował decyzje, którzy z nich mają otrzymać wsparcie – podkreśla Paweł Gibuła. Dysponent podejmował przy tym działania służące odpieraniu zarzutów o uznaniowość decyzji poprzez uzyskiwanie pozytywnych rekomendacji komisji konkursowych dla preferowanych przez siebie podmiotów.

Szczegółowe badanie 15 otwartych konkursów ofert na powierzenie zadań organizacjom pozarządowym wykazało rażące przykłady naruszania zasad uczciwej konkurencji. Polegały one przede wszystkim na udzielaniu przez pracowników Ministerstwa Sprawiedliwości niektórym podmiotom nieformalnego wsparcia w przygotowaniu ofert jeszcze przed ich oficjalnym złożeniem, a choćby przed ogłoszeniem samych konkursów. Wybrani oferenci (Fundacja Mocni w Duchu, Stowarzyszenie Fidei Defensor, Fundacja Centrum Pomocy Pokrzywdzonym i Prewencji Przestępczości, Stowarzyszenie Przyjaciół Mediów, Instytut Prawa Ustrojowego, Fundacja Warszawskie Seminarium Aksjologii Administracji) uzyskiwali w ten sposób wskazówki, jak zmienić bądź uzupełnić aplikacje, by zwiększyć swoje szanse, a Minister miał dzięki temu argumenty, iż faktycznie wspiera najlepsze jakościowo oferty.

Presja na członków komisji konkursowych

Kolejnym mechanizmem służącym dofinansowaniu ofert faworyzowanych przez ówczesne kierownictwo Ministerstwa było wywieranie wpływu na wybranych członków komisji konkursowych i dokonywane przez nich oceny merytoryczne. Karty ocen merytorycznych były weryfikowane przez kierownictwo Departamentu Funduszu Sprawiedliwości lub innych wyznaczonych do tego zadania pracowników, w wyniku czego osoby te przekazywały swoje sugestie odnośnie do zmiany ocen w celu uzyskania oczekiwanej przez kierownictwo resortu sprawiedliwości punktacji poszczególnych ofert. Mechanizm ten został m.in. zastosowany w przypadku Fundacji Profeto.pl, czego skutkiem było przyznanie temu podmiotowi większej liczby punktów i obniżenie punktacji pozostałym uczestnikom konkursu.

Innym zidentyfikowanym w toku kontroli mechanizmem wpływania na wyniki konkursów było przekazywanie wybranych ofert do powtórnej oceny. Zastosowano go w przypadku co najmniej czterech ofert, które pierwotnie uzyskały niską ocenę i nie kwalifikowały się do dofinansowania. Wtedy przekazano je innym oceniającym, którzy tym razem przyznali im oceny i punkty gwarantujące otrzymanie środków.

Nierzetelność konkursów

Zbadane konkursy zostały przygotowane w sposób nierzetelny i nie zapewniały warunków do obiektywnej i niezależnej oceny ofert. Przede wszystkim Dysponent nie opracował wytycznych wskazujących, jakie elementy powinny być premiowane, a w jakich należałoby przyznać punkty ujemne. W rezultacie członkowie komisji konkursowych dokonywali ocen w sposób uznaniowy, oceniając np. takie same oferty i takie same okoliczności w sposób całkowicie odmienny. Zostało to wręcz usankcjonowane przez Dysponenta, który wprowadził w niektórych konkursach z zakresu przeciwdziałania przestępczości dodatkowe, w pełni subiektywne kryterium oceny – tzw. oceny ogólnej (literowej). Ocena literowa była nadrzędna wobec oficjalnych kryteriów ocen określonych w rozporządzeniu w sprawie Funduszu oraz liczby przyznanych punktów.

Nierzetelnie przygotowane, nietransparentne i uznaniowo rozstrzygane konkursy na udzielenie dofinansowania ze środków Funduszu były jednym z zasadniczych powodów powstania nieprawidłowości w pozostałych obszarach objętych badaniem. – W przypadku konkursów z obszaru przeciwdziałania przestępczości, NIK oceniła wręcz, iż nie miały one na celu rozwiązywania realnych problemów. Były natomiast pretekstem do wspierania ze środków publicznych określonej grupy podmiotów – finansowały ich bieżącą działalność, a nie realizację zadań Funduszu Sprawiedliwości. Skutkowało to niecelowym udzieleniem 16 z 18 objętych kontrolą dotacji z tego obszaru, na łączną kwotę 98,7 mln zł – dodaje Paweł Gibuła.

Umowy bez zabezpieczeń, pieniądze bez kontroli

Dysponent Funduszu nie zabezpieczył w zawieranych umowach, w należyty sposób interesów Skarbu Państwa. Dopuścił do sytuacji, w której znaczna część wykonawców umów uzyskiwała nieuprawnione, znaczące przychody z tytułu rozliczanych ryczałtowo i niedokumentowanych kosztów administracyjnych. Nie zapobiegł powstaniu konfliktów interesów obejmujących osoby podejmujące decyzje o wydatkowaniu środków publicznych oraz beneficjentów tych środków i nie wdrożył skutecznych mechanizmów nadzoru nad realizacją umów. Nie przeprowadzał też rzetelnej weryfikacji efektów i kosztów zadań zlecanych wykonawcom umów dotacji. Ustalenia kontrolerów NIK świadczą o nierzetelności działań osób pełniących funkcję Dysponenta Funduszu Sprawiedliwości w latach 2021-2023. Co więcej, nierzadko miały one charakter intencjonalny i wynikały z dążenia do wsparcia środkami Funduszu określonej grupy podmiotów.

Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku działań mających promować Fundusz Sprawiedliwości – decyzje o kierunkach i intensywności promocji czy wykorzystywanych kanałach komunikacji podejmowane były ad hoc i miały charakter uznaniowy. Wykonawcy działań promocyjnych wybierani byli nierzetelnie, z naruszeniem przepisów, tj. bez zastosowania prawa zamówień publicznych lub przy zachowaniu jedynie pozorów konkurencji, a same działania służyły także promowaniu wizerunku konkretnych osób. Szczególne natężenie takich działań zidentyfikowano w roku 2023, w którym prowadzona była kampania wyborcza do Sejmu i Senatu.

Przekroczone limity kosztów obsługi Funduszu

NIK negatywnie oceniła również fakt, iż Minister Sprawiedliwości, naruszając przepisy rozporządzenia w sprawie Funduszu, dwukrotnie przekroczył dopuszczalny limit kosztów jego obsługi. Pierwszy raz miało to miejsce w 2021 roku, kiedy limit wynosił 6,4 mln zł i został przekroczony prawie o milion złotych (15%). Zwiększono wtedy próg kosztów obsługi z 2,5% do 4% planowanych przychodów, co jednak nie zapobiegło ponownemu złamaniu przepisów. W 2023 roku limit wynosił już 11,6 mln zł, a i tak został przekroczony o kwotę 16,6 mln zł (142%). Miało to związek przede wszystkim z radykalnym i nieuzasadnionym zwiększeniem kosztów promocji Funduszu w trakcie kampanii wyborczej w 2023 r. i w okresie bezpośrednio ją poprzedzającym, i oznaczało, iż środki przeznaczone na pomoc dla ofiar przestępstw czy readaptację byłych osadzonych wykorzystywano niezgodnie z obowiązującymi regulacjami, m.in. w celu promowania osoby i środowiska ówczesnego Dysponenta Funduszu.

Niewyciągnięte wnioski po poprzednich kontrolach

NIK negatywnie oceniła również działania podejmowane przez Dysponenta Funduszu bezpośrednio po zakończeniu kontroli w 2021 r. (Realizacja zadań Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej - Funduszu Sprawiedliwości). Nie tylko nie zostały usunięte stwierdzone wówczas nieprawidłowości o charakterze systemowym, ale przeciwnie – ich skala wzrosła.

Również działania podejmowane przez Ministra Sprawiedliwości od grudnia 2023 r. (do końca czynności kontrolnych) jedynie w ograniczonym stopniu poprawiły uwarunkowania prawne i organizacyjne funkcjonowania Funduszu Sprawiedliwości. – Choć sam fakt wprowadzenia w grudniu 2024 r. przepisów ograniczających ryzyko uznaniowego i nietransparentnego rozdysponowywania środków publicznych NIK ocenia pozytywnie, to jednak przez cały czas nie ma ani szczegółowego katalogu zadań Funduszu, ani konkretnych rekomendacji co do zmian w jego funkcjonowaniu. Sytuacji nie poprawiło powołanie specjalnie w tym celu Rady ds. Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej – Funduszu Sprawiedliwości – zwraca uwagę Paweł Gibuła.

Uwarunkowania działań naprawczych

W okresie objętym kontrolą odnotowano regularny i znaczący wzrost przychodów Funduszu Sprawiedliwości – od blisko 377 mln zł w roku 2021 do prawie 470 mln zł w roku 2024.

Opis grafiki

Opis w opracowaniu.

Zdecydowaną większość z przychodów stanowiły wpłaty z tytułu orzeczonych przez sądy nawiązek oraz świadczeń pieniężnych. W obliczu wzrastających regularnie przychodów, kolejni Dysponenci nie zbudowali w ramach Ministerstwa Sprawiedliwości zasobu kadrowego i organizacyjnego zapewniającego efektywne zarządzanie tymi środkami. Dysponent nie potrafił też w sposób rzetelny zaplanować zadań, które zlecał poszczególnym podmiotom, a na rachunku bankowym Funduszu pozostawały znaczne, niewykorzystane środki pieniężne (sytuacja taka miała miejsce przed 2017 r. oraz w wyraźny sposób występuje ponownie od 2024 r.).

Opis grafiki

Opis w opracowaniu.

Wnioski

Najwyższa Izba Kontroli oceniła, iż konieczne jest podjęcie pilnych, systemowych działań naprawczych w celu zapobieżenia w przyszłości niegospodarnemu i niecelowemu wykorzystaniu środków Funduszu Sprawiedliwości. Izba przedstawiła rekomendacje dla Dysponenta Funduszu o charakterze legislacyjnym (wnioski de lege ferenda) oraz organizacyjnym. Dotyczą one w szczególności:

1. Wypracowania nowej koncepcji funkcjonowania Funduszu Sprawiedliwości określającej specyficzne zadania realizowane przez ten fundusz celowy z nawiązek od sprawców przestępstw oraz potrąceń z wynagrodzeń skazanych. Konieczne jest też określenie, w jaki sposób Fundusz może uzupełniać (zamiast w znacznej mierze powielać) zadania realizowane przez inne organy centralne oraz samorząd terytorialny. Wdrożenie tej koncepcji powinno być skorelowane z nowelizacją Kodeksu karnego wykonawczego, która służyłaby przywróceniu Funduszowi Sprawiedliwości charakteru funduszu celowego, a także wprowadzałaby systemowe mechanizmy przeciwdziałające w przyszłości nadużyciom w wykorzystaniu jego środków.
2. Skoncentrowania działalności Funduszu Sprawiedliwości na realizowaniu polityki państwa w obszarze kompensowania skutków przestępstw i wspieraniu osób, które odbyły karę pozbawienia wolności. Uwzględniając jednak znaczenie profilaktyki i prewencji przestępczości, NIK proponuje utrzymanie możliwości finansowania takich działań ze środków Funduszu, przy czym w zasadniczy sposób powinien zostać ograniczony oraz doprecyzowany ich zakres podmiotowy i przedmiotowy.
3. Zainicjowania prac legislacyjnych na rzecz zmiany przepisów Kodeksu karnego wykonawczego oraz rozporządzenia w sprawie Funduszu, polegającej na doprecyzowaniu i ujednoliceniu terminów wykorzystywanych na określenie zadań Funduszu dotyczących tzw. „przeciwdziałania przestępczości”.W opinii NIK, niezbędne jest ograniczenie oraz doprecyzowanie zakresu zadań podlegających finansowaniu z Funduszu i grupy podmiotów mogących otrzymywać na ten cel wsparcie. Obowiązujące regulacje powinny w jasny sposób określać, jakie działania mogą być finansowane w ramach przeciwdziałania przestępczości, a powiązanie tych działań z celami Funduszu musi być bezpośrednie i niebudzące wątpliwości. Oznacza to ukierunkowanie wsparcia na środowiska, których dotyczy ryzyko podejmowania zachowań ryzykownych oraz na profilaktykę konkretnych rodzajów przestępstw. Cele działań profilaktycznych powinny być formułowane w sposób zgodny z zasadą SMART (konkretny, mierzalny, osiągalny, istotny, określony w czasie), nie zaś bez zaznaczonych granic czasowych, ogólnikowy i o nieokreślonych rezultatach.
4. Wypracowania nowej formuły organizacyjnej dysponowania Funduszem. Uwzględniając stały wzrost przychodów Funduszu oraz dotychczasowe nieefektywne zarządzanie tymi środkami, NIK postuluje rozważenie wprowadzenia mechanizmów prawnych umożliwiających zdecentralizowanie części realizowanych w tym zakresie zadań. Mogłoby ono nastąpić poprzez powierzanie zadań prewencyjnych oraz przekierowanie części środków Funduszu na działania profilaktyczne realizowane przez wyspecjalizowane w tym zakresie podmioty, np. zasilanie Funduszu Wsparcia Policji, czy też partycypację Dysponenta Funduszu w rządowych programach działań profilaktyczno-prewencyjnych (np. „Rządowym programie ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej im. Władysława Stasiaka”). W obszarze wsparcia dla osób pokrzywdzonych przestępstwem należałoby natomiast rozważyć przekazanie niektórych zadań wraz ze środkami finansowymi, wyspecjalizowanym podmiotom publicznym w sposób bezpośredni świadczącym pomoc osobom pokrzywdzonym. Transfer taki mógłby w szczególności dotyczyć ośrodków pomocy społecznej i centrów pomocy rodzinie, których działalność w znacznej mierze pokrywa się z formami pomocy świadczonymi przez ośrodki i punkty finansowane przez Fundusz. Również te działania powinny zostać zaplanowane zgodnie z koncepcją SMART.

NIK ponadto wnioskowała do Dysponenta Funduszu m.in. o:

1. Wprowadzenie zmian organizacyjnych niezbędnych dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania Funduszu. Dysponent powinien ustanowić system efektywnego zarządzania zadaniami związanymi z obsługą Funduszu. System ten powinien w szczególności obejmować struktury służące do: analizowania i planowania pożądanych obszarów interwencji Funduszu (np. identyfikowania rodzajów przestępstw będących w danym okresie tematem działań profilaktycznych), organizacji konkursów ofert, nadzoru i rozliczania przekazywanych środków oraz ewaluacji efektów zadań finansowanych z Funduszu.
2. Rzetelne opracowywanie treści programów, z uwzględnieniem mechanizmów diagnozy problemów, których one dotyczą, oraz wskaźników pozwalających na weryfikowanie efektów ich realizacji.
3. Redagowanie ogłoszeń w sprawie otwartych konkursów ofert w sposób jednoznacznie opisujący oczekiwania Dysponenta, w tym w szczególności precyzyjne opisanie celu i sposobu realizacji zadania, na które przyznawana jest dotacja, wraz z oczekiwanymi rezultatami i wskaźnikami.
4. Stworzenie rozwiązań oraz wypracowanie kryteriów pozwalających na dokonywanie merytorycznej, kompleksowej i obiektywnej oceny ofert konkursowych, a także zapewnienie członkom komisji konkursowych warunków do rzetelnej oceny ofert, w tym opracowanie wytycznych pozwalających na niezależną ocenę poszczególnych pozycji ofert oraz narzędzi umożliwiających weryfikację realności cen rynkowych zawartych w ofertach.
5. Wprowadzenie rozwiązań prawno-organizacyjnych zapobiegających powstawaniu konfliktów interesów oraz tworzeniu się mechanizmów korupcjogennych, zarówno na poziomie Ministerstwa, jak i beneficjentów dotacji. Przyjęte procedury powinny przeciwdziałać:
   • zatrudnianiu przy ocenie i rozliczaniu wniosków osób, które bezpośrednio przed tym zatrudnieniem były zaangażowane w realizację projektów finansowanych z Funduszu Sprawiedliwości;
   • zatrudnianiu w stowarzyszeniach/fundacjach na zasadach komercyjnych członków zarządu fundacji/stowarzyszenia będącego wykonawcą umowy dotacji, osób im najbliższych lub członków organów tych podmiotów;
   • łączeniu funkcji wykonawczych i nadzorczych (np. wykonawca i osoba zatwierdzająca wydatek), funkcji osób udzielających wsparcia i weryfikujących ich zadania, udzielaniu wsparcia członkom własnej rodziny oraz osobom zasiadającym we władzach fundacji/ stowarzyszeń.
6. Wzmocnienie nadzoru Dysponenta nad prawidłowością realizacji umów dotacji przez wykonawców, w szczególności poprzez weryfikację założonych celów, osiągniętych wskaźników oraz wytworzonych produktów i poniesionych na ten cel wydatków.

Ustanowienie takich mechanizmów zapewniałoby, w opinii NIK, racjonalne wykorzystanie środków publicznych m.in. poprzez wyeliminowanie wielokrotnego finansowania takich samych wydatków z różnych źródeł oraz uznaniowych decyzji Dysponenta w zakresie alokacji środków w obszarach, w których nie ma on wystarczających kompetencji lub możliwości skutecznego działania.