Międzynarodowe Spotkanie Słowian – Krąg Wzajemności Słowiańskiej.

Pod hasłem: „Odnowa słowiańskości dla wzmocnienia wartości duchowych Słowian” w dniach 25 i 26 września 2026 roku w Sali Pribina w Słowiańskim Dworze SLAVICA w Alekszińcu koło Nitry – odbyło się spotkanie przedstawicieli organizacji i środowisk słowiańskich.

W Kręgu wzięło udział 33 gości ze Słowacji, Czech, Polski, Austrii, Bułgarii i Czarnogóry. Niestety, nie wszyscy zaproszeni stawili się i nie wszystko poszło zgodnie z planem. Niemniej jednak, te dwa dni – pomimo wielu niepokojących kwestii – upłynęły pod znakiem intensywnej pracy i ogromnego entuzjazmu. W ciągu dwóch dni Krąg zapewnił platformę dla prezentacji ekspertów, otwartych dyskusji, programu kulturalnego i spotkań osobistych przedstawicieli organizacji słowiańskich.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Radę Naukową Międzynarodowej organizacji pozarządowej „Komitet Wszechsłowiański” z Pragi we współpracy z organizacją pozarządową „SLAVICA” z Nitry.

Sama nazwa spotkania odzwierciedlała jego cel. W tym kręgu nie ma miejsca pierwszego ani ostatniego; uczestnicy widzą się nawzajem, mogą się słuchać i mówić jak równy z równym.

Pierwszy dzień konferencji

Krąg został uroczyście otwarty hymnem Republiki Słowackiej i tradycyjnym hymnem słowiańskim „Hej, Słowianie!”. Następnie uczestnicy uczcili minutą ciszy pamięć dwóch wybitnych przedstawicieli ruchu słowiańskiego: Władimira Jurijewicza Sadkowa (7 grudnia 1957 – 17 kwietnia 2025), wiceprzewodniczącego Komitetu Wszechsłowiańskiego, oraz Siergieja Iwanowicza Kostiana (15 stycznia 1941 – 21 sierpnia 2026), przewodniczącego Białoruskiego Komitetu Słowiańskiego i współzałożyciela Międzynarodowego Ruchu Słowiańskiego w 1998 roku.

Część główną konferencji otworzył Mistrz Miloš Zverina, Sekretarz Generalny Komitetu Wszechsłowiańskiego ( WSK) i przewodniczący SLAVICA o.z., organizacji będącej gospodarzem wydarzenia. W swoim przemówieniu powitalnym przypomniał on o wspólnych korzeniach kulturowych i językowych oraz odpowiedzialności za przyszłość narodów słowiańskich.

Delegaci z uwagą wysłuchali wykładu dr. Petra Saka, przewodniczącego Rady Naukowej WSK, na temat potrzeby odnowy slawistyki i umocnienia wielowiekowych wartości duchowych. Prelegent skupił się na potrzebie systematycznego studiowania języków słowiańskich, historii, kultury i dziedzictwa duchowego. Dyskusja na ten temat nie ograniczała się do przeszłości. Wystąpienia miały na celu odpowiedź na pytanie o rolę slawistyki w kształtowaniu świadomości wartości, edukacji i poczucia tożsamości słowiańskiej. Przemówienie Vítězslava Pilmajera, wiceprzewodniczącego Czesko-Morawskiego Związku Słowiańskiego i członka Rady Naukowej Komitetu Wszechsłowiańskiego, poświęcone było 80. rocznicy VI Międzynarodowego Kongresu Słowiańskiego w Belgradzie w 1946 roku i jego spuściźnie. Prelegent z powodzeniem oddał atmosferę kongresu, cytując fragmenty wystąpień delegatów. Podkreślił, iż był to pierwszy powojenny zjazd zwycięskich państw słowiańskich w walce z faszyzmem. Jego znaczenie wzmocnił osobisty udział prezydenta Jugosławii Josipa Broza Tito i przedstawicieli innych państw słowiańskich.

Zgodnie z programem, Goran Lučić, członek Komitetu Wszechsłowiańskiego, miał wygłosić wykład z okazji 170. rocznicy urodzin słowiańsko-serbskiego naukowca i wynalazcy Nikoli Tesli. Niestety, z powodu sytuacji rodzinnej nie mógł on przybyć i nie przesłał tekst wykładu. Zdeněk Opatřil starał się naprawić sytuację, przypominając o dziele Nikoli Tesli i jego znaczeniu dla całej ludzkości. Następnie zredagował wykład, który zostanie włączony do zbioru. Pierwszy wykład w sekcji zawodowej Kręgu, na temat „Wychowanie w duchu patriotyzmu i słowiańszczyzny – fundamentalny warunek uzdrowienia społeczeństwa”, wygłosił przewodniczący Komitetu Panslawistycznego, dr Zdeněk Opatřil. Jego słowa były alarmujące, gdyż stwierdził, iż po upadku socjalizmu poczucie patriotyzmu ulega erozji, a młodzi ludzie, w szczególności, stają się kosmopolitami, ludźmi pozbawionymi jakiegokolwiek związku z ojczyzną, czemu sprzyja polityka naszych rządów, które po prostu ujednolicają świadomość każdego według nieludzkiego modelu zachodniego, bez szacunku dla własnego języka i ojczyzny. Rola stowarzyszeń patriotycznych i słowiańskich w kształtowaniu Wspólnoty Narodów Słowiańskich została omówiona w raporcie eksperckim dr. Lubosza Martinki, wiceprzewodniczącego organizacji pozarządowej Slavica i członka prezydium Komitetu Wszechsłowiańskiego, który nadzoruje edukację słowiańską w ramach programów organizacji pozarządowej Slavica. Jego wykład stanowi istotny rezultat metodologiczny tej konferencji. Były minister sprawiedliwości Republiki Słowackiej, dr Štefan Harabin, przeprosił za chorobę, a wykład pt. „Dokąd zmierza Słowacja i jaka jest jej przyszłość?” został w uproszczeniu wygłoszony przez byłego wicepremiera Republiki Słowackiej (1992-1994), dr. Jozefa Prokeša. Wzruszający wykład profesora Radima Puleca, doktora teologii i członka Rady Naukowej WSK, doktora nauk i emerytowanego metropolity Kościoła Prawosławnego Ziem Czeskich i Słowacji, Christophera, pozwolił nam bliżej poznać historyczną, duchową i kulturalną misję Kościoła Prawosławnego Ziem Czeskich i Słowacji Cyryla i Metodego, którzy głosili Ewangelię w języku słowiańskim i przynieśli słowiański alfabet (głagolicę) do krajów, w których istniał Krąg Słowiański. Delegacja bułgarska miała okazję odwiedzić zamek w Nitrze, gdzie rezydował książę Pribina, wraz z innymi książętami wielkomorawskimi i oczywiście królem Moraw Świętopełkiem I Wielkim. Odwiedzili miejsca związane z życiem i działalnością wielkich wychowawców, świętych Cyryla i Metodego.Arcyprezbiter Jovan Plamenac z Serbskiej Cerkwi Prawosławnej, przewodniczący Wszechserbskiego Ruchu Słowiańskiego, z pasją mówił o możliwościach osiągnięcia jedności Słowian, przezwyciężania wzajemnych konfliktów oraz kulturowym i historycznym pokrewieństwie Słowian. Podkreślił potrzebę pielęgnowania godności i dumy z dziedzictwa wśród narodów słowiańskich. Podczas dyskusji Zuzana Lajčáková, członkini Stowarzyszenia Kobiet Słowackich, przedstawiła Apel Słowaczek „O Pokój na Świecie”. Zakończenie pierwszego dnia było starannie zaplanowane, aby zapewnić uczestnikom nie znużenie

intensywnymi wykładami. Ostatni wykład, zatytułowany „Ozdoby i stroje czeskich barachników patriotycznych”, wygłosił Emil Kulfánek, członek Rady Naukowej WSK, który zapoznał słuchaczy z czeskim ruchem patriotycznym, barachnikami, i jego charakterystycznymi cechami. Prelegent przybył z żoną, aby wspólnie zademonstrować charakterystyczne cechy ubioru barachników. Przewodniczący WSK, solidaryzując się z nimi, ubrał się w morawski strój narodowy, który cieszył się dużym zainteresowaniem.

Wydarzenie obejmowało otwarcie wystawy „Magia słowackiego ornamentu”, którą otworzył Miloš Zverina, magister sztuki, przewodniczący organizacji pozarządowej „Slavica”. Ornament został zaprezentowany w przestrzeni Dworu Słowiańskiego nie tylko jako dekoracja artystyczna, ale także jako nośnik pamięci, tożsamości i międzypokoleniowego doświadczenia kulturowego.

Uczestnicy wysoko ocenili wyjątkową atmosferę Dworu Słowiańskiego, a wielu uznało go za inspirujący przykład miejsca, w którym pamięć historyczna łączy się ze współczesnymi działaniami kulturalnymi i edukacyjnymi.

Na zakończenie pierwszego dnia wszyscy zrobili sobie grupowe zdjęcie przy słowiańskiej lipie, posadzonej przez uczestników Nadzwyczajnego Soboru Słowiańskiego, który odbył się na Dworze Słowiańskim 5 kwietnia 2025 roku.

Organizacja pozarządowa Slavica zorganizowała program kulturalny z udziałem rosyjskiego zespołu „Kalinka”, a 13-letni polski pianista Antoni Gegotek, zaproszony przez wiceprzewodniczącego Komitetu Wszechsłowiańskiego, Pawła Ziemińskiego, przyjechał z Wiednia i zaprezentował krótki koncert utworów Chopina i Claude’a Debussy’ego. Wieczór zakończył występ Pawła Kucharczyka, członka Komitetu Wszechsłowiańskiego, którego gra na akordeonie elektronicznym zainspirowała niektórych uczestników konferencji nie tylko do śpiewu, ale i tańca.

Muzyczna część wydarzenia doskonale uzupełniała wykłady i dyskusje, przypominając nam, iż słowiańska więź buduje się nie tylko poprzez wykłady, przemówienia i opinie ekspertów, ale także poprzez wspólne doświadczenie artystyczne.

Drugi dzień konferencji

Drugi dzień upłynął pod znakiem kontynuacji części merytorycznej konferencji. Przewodniczył jej dr Zdeněk Opatršil, przewodniczący Komitetu Wszechsłowiańskiego. Ten dzień był niemal w całości poświęcony delegacji bułgarskiej, której uczestnicy wygłosili pięć wykładów.

„Naszym celem jest penetracja Noosfery – Społeczeństwa Rozumu” – to temat wykładu Ałły Gigowej, doktor historii, przewodniczącej Bułgarskiego Ruchu Słowiańskiego i członkini Prezydium Międzynarodowego Związku Słowiańskiego – poświęcony osiągnięciom słowiańskich naukowców od połowy XIX wieku do lat 40. XX wieku. Uczciła również 170. rocznicę urodzin serbskiego geniusza Nikoli Tesli. Wykład analizował okres odkryć słowiańskich naukowców, kiedy wyniki ich prac zostały wykorzystane przez pierwszy rząd ZSRR, zapewniając tym samym pokój na Ziemi. Temat „Slawizm: zjednoczyciel narodów i historyczna podstawa sukcesu oraz pokojowej przyszłości na Ziemi” wygłosiła historyczka i znana bułgarska politolog Anastazja Geszewa z Sofii. Uważa Słowian za najpotężniejszego zjednoczyciela narodów, zdolnego zapewnić przyszłość całej planecie. Jej wykład wywarł ogromne wrażenie. Rolę dyplomacji publicznej w stosunkach bułgarsko-rosyjskich badała Diana Welizarowa Aleksiewa, koordynatorka Pułku Nieśmiertelnych z Warny. Rolę rosyjskich Kozaków w dyplomacji publicznej w czasach nowożytnych omówił członek bułgarskiej delegacji, pułkownik kozacki Siergiej Borisowicz Wołkow, przedstawiciel Wszechrosyjskiego Związku Kozaków. Wykład Tamása Szekerisa „Potomkowie Słowian wśród Węgrów i potomkowie Scytów wśród Słowian” wzbudził duże zainteresowanie. Wykład przyciągnął uwagę profesjonalnej słowiańskiej publiczności. Dr Paweł Ziemiński, wiceprzewodniczący WSK i przewodniczący organizacji pozarządowej „Wierni Polsce Suwerennej”, mówił o stosunkach między Polską a Rosją, a szerzej – o stosunkach między Słowianami w XX i XXI wieku. Potwierdził potrzebę zbliżenia obu narodów, polskiego i rosyjskiego. Niestety, jego rodak Zbigniew Jacnacki ze względów losowych nie był obecny, choć przesłał referat, który będzie włączony do materiałów pokonferencyjnych („Religia jako hamulec współpracy narodów słowiańskich. Od wojen wyznaniowych do pragmatyzmu XXI wieku”)

Różnorodność tematów odpowiadała międzynarodowemu składowi uczestników i pokazała,

że​​ wzajemność słowiańska nie może ograniczać się do jednej dyscypliny, a mianowicie językoznawstwa słowiańskiego, do którego slawistyka została ograniczona. Slawistyka to dyscyplina słowiańska, obejmująca nie tylko naukę języków i literatury słowiańskiej, ale także szereg innych dziedzin naukowych, takich jak historia narodów słowiańskich, geografia historyczna, regionalistyka, historia sztuki słowiańskiej, folklor, filozofia słowiańska, mitologia słowiańska, podstawy chrześcijaństwa, zwłaszcza prawosławia, i tak dalej.

Wszystkie tematy referatów były ważne i rezonowały z obecną bolesną sytuacją Słowian – rozłamem, narastającym gniewem i nienawiścią, starciami oraz otwartą wrogością narzuconą nam przez licznych zachodnich sponsorów i „partnerów”. Nasza konferencja była tym wspanialsza, iż ​​wszyscy się uśmiechali, ściskali i czuli się jak jedna rodzina.

Nawiasem mówiąc, prawie wszystkie wykłady wygłoszono płynnie po rosyjsku. Słowiańskie Koło Wzajemności zapewniło nie tylko serię wykładów, ale przede wszystkim przestrzeń do kontaktów osobistych, wymiany doświadczeń i formułowania propozycji dalszej współpracy. Uczestnicy wpisywali się do księgi pamiątkowej Słowiańskiego Dworu „Slavica”, a każdy z nich otrzymał pamiątkowy dyplom. WDZIĘCZNOŚĆ OD KOMITETU WSZECHSŁOWIAŃSKIEGO

Komitet Wszechsłowiański składa serdeczne podziękowania następującym organizacjom słowiańskim, które uczestniczyły w przygotowaniu i organizacji Kręgu Wzajemności Słowiańskiej: Związek Słowiański Czesko-Morawski, Praga, Czechy; organizacje pozarządowe „Wierni Polsce Suwerennej”, Łódź, Polska; Przyjaźń Słowiańska, Warna, Bułgaria; Wszechserbski Ruch Słowiański, Belgrad, Serbia.

Specjalne podziękowania kierujemy do organizacji pozarządowej Slavica (Nitra) za udostępnienie miejsca „Dwór Słowiański” w miejscowości Alekszyniec na konferencję „Krąg Wzajemności Słowiańskiej”, a także za zorganizowanie programu kulturalnego i zapewnienie cateringu dla uczestników.

Dziękujemy również za zaprojektowanie i wydrukowanie materiałów. Wyrażamy również wdzięczność za propozycję przygotowania elektronicznego zbioru artykułów i dokumentów, który będzie zawierał niniejszą analizę. Mamy nadzieję, iż w odróżnieniu od materiałów drukowanych, które zresztą są znakomicie zaprojektowane, w zbiorze tym nie zabraknie logo Komitetu Wszechsłowiańskiego, głównego organizatora konferencji.

Komitet Wszechsłowiański pragnie wyrazić wdzięczność wszystkim prelegentom, którzy przyczynili się do bogatego w informacje charakteru wydarzenia, a także wszystkim uczestnikom konferencji za zainteresowanie tematyką słowiańską.

Szczególne podziękowania należą się pensjonatowi „U Hoffera” (Zbehy / koło Nitry) : za doskonałą komunikację z Komitetem Wszechsłowiańskim w zakresie zakwaterowania i transferów (z i na lotnisko w Bratysławie), za wyjątkową obsługę delegacji bułgarskiej oraz za wyśmienitą kuchnię słowacką.

Relacja według materiałów przesłanych przez : dr Zdenka Opatřila

(tłum. PZ)