O 35,5 tys. mniej głosów papierowych w budżecie obywatelskim. Krakowski magistrat odpowiada KRKnews

W krakowskim Budżecie Obywatelskim frekwencja spadła z 12 do 7 proc. Niemal cały ubytek przypadł na głosowanie papierowe. W odpowiedzi dla KRKnews magistrat wskazuje, iż liczba punktów głosowania zmniejszyła się z 220 do 114, a przy przyjmowaniu kart większy nacisk położono na sprawdzanie tożsamości. Urząd przyznaje, iż zmiany mogły wpłynąć na wynik. Ich znaczenie ma ocenić Fundacja Pole Dialogu.

Przez internet głosowano niemal tak samo często. Na papierze spadek o 83 proc.

W tegorocznej edycji Budżetu Obywatelskiego oddano 49 034 głosy, o 35 808 mniej niż rok wcześniej. Liczba głosów elektronicznych zmniejszyła się z 42 066 do 41 753, czyli o 313. W głosowaniu papierowym spadek wyniósł 35 495 głosów. Rok temu na kartach oddano 42 776 głosów, w tym roku 7281.

W odpowiedzi przygotowanej dla KRKnews Dominika Jaźwiecka z Urzędu Miasta Krakowa zwraca uwagę, iż średnia frekwencja ze wszystkich trzynastu edycji wynosi 7,5 proc. Tegoroczny wynik jest bliski tej średniej, ale przerywa trzyletnią tendencję wzrostową. W 2022 r. frekwencja wyniosła 6 proc., w 2023 r. 8 proc., w 2024 r. 10 proc., a w 2025 r. 12 proc.

O 106 punktów mniej. Karta bez pieczątki była nieważna

W 2026 r. działało 114 stacjonarnych punktów głosowania, o 106 mniej niż rok wcześniej. Jak wyjaśnia magistrat, do ograniczenia ich liczby przyczynił się m.in. zakaz organizowania punktów w miejscach, których dotyczyły projekty zgłoszone w bieżącej edycji. Punkty mogli obsługiwać wyłącznie pracownicy Urzędu Miasta Krakowa lub miejskich jednostek organizacyjnych. Nowy regulamin budżetu obywatelskiego Rada Miasta Krakowa przyjęła 21 stycznia 2026 r.

Magistrat podkreśla, iż obowiązek potwierdzania tożsamości głosujących istniał wcześniej, a w tym roku większy nacisk położono na jego egzekwowanie. Mieszkaniec głosował osobiście i okazywał dokument potwierdzający tożsamość. Po weryfikacji obsługa oznaczała kartę pieczątką z numerem punktu. Karty bez pieczątki uznawano za nieważne.

„Zmiany te mogły mieć wpływ na liczbę oddanych głosów papierowych, jednak ostateczna ocena ich znaczenia będzie możliwa po zakończeniu procesu ewaluacji” – informuje Dominika Jaźwiecka w odpowiedzi dla KRKnews.

Według urzędu zmiany były odpowiedzią na postulaty zgłoszone podczas konsultacji po poprzedniej edycji. Ich uczestnicy zwracali uwagę na potrzebę zwiększenia przejrzystości i bezpieczeństwa głosowania papierowego. W odpowiedzi dla redakcji magistrat nie przytacza konkretnych przypadków wcześniejszych nieprawidłowości ani danych o ich skali.

Na promocję wydano o jedną trzecią mniej. Reklama w sieci kosztowała więcej

Wydatki ujęte w miejskim zestawieniu promocji spadły z 409 008,64 zł w 2025 r. do 273 505,26 zł w 2026 r., czyli o 33,1 proc. Największa różnica dotyczy organizacji wydarzeń promocyjnych i obsługi punktów mobilnych. Rok wcześniej na te cele wydano 193 965 zł. W tegorocznym zestawieniu pozycja wyniosła zero. Jak wyjaśnia magistrat, wydział zrezygnował z organizacji własnych wydarzeń promocyjnych i dołączał do imprez miejskich, dzięki czemu obsługa punktów mobilnych nie wymagała zakupu dodatkowych usług.

„Po wyłączeniu kosztów organizacji wydarzeń i obsługi punktów mobilnych pozostałe wydatki promocyjne wzrosły z 215 043,64 zł do 273 505,26 zł, czyli o 58 461,62 zł — 27,2%. Wzrost wynikał ze zwiększenia nakładów na reklamę internetową oraz zakupu gadżetów” – wyjaśnia Dominika Jaźwiecka w odpowiedzi dla KRKnews.

Na reklamę w Google i na Facebooku wydano 44 046,06 zł wobec 4680,06 zł rok wcześniej. Tegoroczna kwota obejmuje wydatki do 30 września. Na gadżety promocyjne przeznaczono 27 178,86 zł. W 2025 r. wydział korzystał z zapasów kupionych rok wcześniej, a część tegorocznych zakupów ma posłużyć w kolejnych edycjach.

KRKnews zapytał również o pełny koszt przygotowania i przeprowadzenia edycji oraz o porównanie z 2025 r. Urząd podał wydatki promocyjne, ale nie przedstawił kosztów obsługi głosowania papierowego i elektronicznego. Zestawienie nie obejmuje też gali ani szkoleń. Pełny koszt organizacji obu edycji pozostaje nieznany.

Raport ma trafić do BIP. Decyzji o zmianach jeszcze nie ma

Na zlecenie magistratu tegoroczną edycję bada Fundacja Pole Dialogu. Analiza obejmuje m.in. promocję, składanie i weryfikację projektów, przebieg głosowania oraz zaangażowanie mieszkańców. Raport ma zawierać rekomendacje dla kolejnych edycji i zostać opublikowany w Biuletynie Informacji Publicznej Miasta Krakowa. W odpowiedzi dla KRKnews urząd nie podał terminu publikacji i poinformował, iż dotąd nie zdecydował o konkretnych zmianach.

Najważniejsze pytanie dotyczy dostępności głosowania. Liczba punktów spadła niemal o połowę, a liczba głosów papierowych o ponad cztery piąte. Ocena, w jakim stopniu do tego spadku przyczyniły się mniejsza liczba punktów i sposób przyjmowania kart, pozostaje do ustalenia.