Opłata reprograficzna na telefony i laptopy weszła w życie. Ile realnie dopłacimy?

Od piątku 13 listopada 2026 roku w Polsce obowiązuje zaktualizowana lista urządzeń objętych opłatą reprograficzną. Po raz pierwszy w historii na wykaz trafiły telefony, tablety, laptopy oraz nośniki pamięci, z których korzystamy na co dzień.

Choć nowej daniny nie zobaczymy jako osobnej pozycji na paragonie, stwarza ona wyraźną presję na wzrost cen elektroniki w sklepach.

Co dokładnie objęto opłatą i ile ona wynosi?

Znowelizowane rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Dz.U. 2026 poz. 626) to pierwsza aktualizacja przepisów od 15 lat. Resort ograniczył w nim znaczenie technologicznych skamielin – dla magnetofonów i magnetowidów zostawił symboliczną stawkę 0,01% – i usunął część przestarzałych nośników, takich jak czyste kasety, skracając cały wykaz z 65 do 19 pozycji. W ich miejsce wpisano jednak współczesny sprzęt elektroniczny.

Stawka 1% ceny netto (liczonej od ceny sprzedaży przez producenta lub importera, a nie od kwoty na sklepowej półce) objęła od dziś telefony i telefony z pamięcią wbudowaną od 32 GB, tablety z pamięcią od 32 GB, laptopy i komputery stacjonarne, a także telewizory i dekodery z wbudowaną pamięcią lub funkcją nagrywania. Na liście znalazły się również dyski HDD i SSD (wewnętrzne oraz zewnętrzne), pendrive’y, karty pamięci oraz wybrane odtwarzacze audio i wideo. Przy okazji skorygowano stawki dla sprzętu biurowego: drukarki obłożono stawką 1,5%, skanery i urządzenia wielofunkcyjne stawką 2% (dla formatów powyżej A3 – 1%, maks. 100 zł), natomiast opłata za papier A3 i A4 spadła z 1,25% do 0,75%.

Ile to oznacza w przeliczeniu na sprzęt i kiedy trafi na półki?

Formalnie opłatę odprowadzają producenci i importerzy w momencie wprowadzania towaru na polski rynek, a zebrane środki trafiają do organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi (OZZ), a nie do budżetu państwa. Nowe przepisy nie obejmują rynku wtórnego ani sprzętu, który sieci handlowe zdążyły sprowadzić do polskich magazynów przed 13 listopada br. Ceny nie skoczą więc z godziny na godzinę w szczycie promocji na Black Friday, ale ewentualne korekty będą rozkładać się stopniowo wraz z kolejnymi dostawami od dystrybutorów.

Ponieważ nie znamy cen, po jakich importerzy wprowadzają sprzęt na polski rynek, a jedynie ceny detaliczne na półce, dokładną kwotę trudno wskazać co do grosza, ale skalę obciążenia dobrze obrazuje przeliczenie 1% od orientacyjnej ceny detalicznej netto (rzeczywista podstawa u importera będzie odpowiednio niższa). Przy telefonie za 2500 zł brutto daje to około 20 zł, przy laptopie za 4000 zł brutto (ok. 3252 zł netto) około 33 zł, a przy droższym sprzęcie Apple – jak iPhone za 5500 zł czy MacBook za 8000 zł – mówimy o kwotach rzędu 45–65 zł. Według szacunków resortu kultury roczne wpływy z opłaty wzrosną z 35,8 mln zł w 2024 roku do 150–200 mln zł rocznie, a o tym, jaka część tej różnicy trafi bezpośrednio na metki, zdecyduje polityka marżowa producentów i sieci handlowych.

Absurd progu 32 GB pamięci na dane i pytanie o erę streamingu

Najbardziej kuriozalnym zapisem nowego rozporządzenia jest kryterium pojemności dla telefonów i tabletów, które objęto opłatą od 32 GB pamięci wbudowanej – czyli pamięci masowej na dane, której nie należy mylić z pamięcią operacyjną RAM. W 2026 roku na rynku praktycznie nie istnieją już nowe telefony z mniejszą niż 32 GB ilością miejsca na pliki, co oznacza, iż próg ten jest martwy już w dniu wejścia przepisów w życie. Ustawodawca stworzył więc pozorną selekcję, która w praktyce z automatu obejmuje niemal wszystkie nowe telefony i tablety trafiające do sklepów.

Wątpliwości budzi też adekwatność samej daniny w realiach współczesnego rynku cyfrowego. Opłata reprograficzna powstała w czasach kaset magnetofonowych i nagrywarek CD jako rekompensata dla twórców za kopiowanie utworów na własny użytek, podczas gdy dziś większość użytkowników płaci za muzykę i filmy w legalnych abonamentach za usługi (takie jak Spotify, Apple Music czy Netflix i podobne), z których nie da się choćby zgrać plików na dysk. W lipcu 2026 roku interweniował w tej sprawie Rzecznik Praw Obywatelskich, nie kwestionując samej zasady istnienia opłaty, ale domagając się zbadania jej wysokości i adekwatności w erze streamingu – w sierpniowej odpowiedzi ministerstwo nie podzieliło jednak tych wątpliwości i utrzymało przyjęty kształt przepisów. W naszej redakcji wątpliwości co do takiego podejścia wyrażał już… ponad 11 lat temu Wojtek Pietrusiewicz, wskazując absurd opłaty reprograficznej (wówczas wprowadzonej u naszych zachodnich sąsiadów).

Ceny iPhone’ów i iPadów w Niemczech poszły w górę ze względu na opłatę reprograficzną

Jeśli artykuł Opłata reprograficzna na telefony i laptopy weszła w życie. Ile realnie dopłacimy? nie wygląda prawidłowo w Twoim czytniku RSS, to zobacz go na iMagazine.