Rzeszów w czołówce miejskiej mobilności w środku Europy

1 godzina temu

Spośród 18 miast z 11 państw Europy Środkowo-Wschodniej ujętych w CEE Smart Cities Mobility Sprint 2026 tylko pięć otrzymało szczególne wyróżnienie za innowacyjne rozwiązania w mobilności miejskiej. Jedynym polskim miastem w tym gronie jest Rzeszów. To tym ważniejsze, iż Polskę reprezentowało w badaniu aż sześć ośrodków, w tym Warszawa i Wrocław.

Obok Rzeszowa wyróżniono Pragę, Bratysławę, Lublanę i Rygę. Praga zyskała uznanie za energooszczędne obiekty komunikacji miejskiej, a Bratysława za wspólny plan mobilności dla całego regionu metropolitalnego. Z Polski w badaniu wzięły udział także Warszawa, Wrocław, Łódź, Gdańsk i Katowice.

338 kamer i sieci neuronowe

W raporcie Rzeszów pokazuje przede wszystkim Metropolis.ISPP, inteligentny system zarządzania parkowaniem. Śledzi on na bieżąco około 2,2 tys. miejsc postojowych. Korzysta z 338 kamer i ponad 300 czujników w nawierzchni, a obraz z kamer analizują sieci neuronowe. Kierowca dostaje w aplikacji wskazówkę, gdzie jest najbliższe wolne miejsce. Z aplikacji korzysta średnio 730 aktywnych użytkowników miesięcznie. Według raportu system skraca szukanie miejsca, a więc ogranicza ruch i emisje aut krążących po centrum. Usprawnia też pracę służb miejskich.

Plan zrównoważonej mobilności miejskiej (SUMP) i ochrona powietrza są dla Rzeszowa priorytetem, a oba plany wspiera miejski kontrakt klimatyczny. Rzeszów należy też do unijnej Misją 100CNC – 100 Miast Neutralnych Klimatycznie i Inteligentnych. Miasto wpisało do SUMP logistykę miejską: kontrolę masy pojazdów i wydzielone strefy rozładunku. Lepsze powiązanie planowania mobilności z potrzebami logistyki i budownictwa deklaruje 83% badanych miast. Raport podaje Rzeszów jako przykład miasta, które już to zrobiło.
Ciekawy jest też model finansowania. Rzeszów łączy środki międzynarodowe z wkładem sektora prywatnego w ramach Planów Mobilności Miejskiej i Zintegrowanych Planów Inwestycyjnych.

Plany są, pieniędzy brakuje

Dla całego regionu wnioski są mniej optymistyczne. Spośród 18 miast 15 ma oficjalną mapę drogową SUMP lub smart mobility, a 14 uznaje planowanie mobilności za wysoki priorytet. Osobny budżet na te działania mają jednak tylko trzy. 72% miast traktuje fundusze UE jako strategiczne źródło finansowania mobilności. Tylko 24% korzysta z obligacji, partnerstwa publiczno-prywatnego lub dedykowanych kredytów. Miasta potrafią zdobyć dotacje na pojedyncze projekty, ale brakuje im stałych pieniędzy na eksploatację i utrzymanie.
Tymczasem presja rośnie. Unijne przepisy o sieci TEN-T nakładają na 431 największych i najważniejszych komunikacyjnie miast UE obowiązek przyjęcia SUMP do końca 2027 r. Obejmuje to także Rzeszów.

Rzeszów jest najmniejszym z polskich miast uczestniczących w badaniu, a mimo to jako jedyny trafił do grona wyróżnionych. Pokazuje, iż do regionalnej czołówki może trafić także średnie miasto, jeżeli ma spójną strategię i nie opiera się wyłącznie na dotacjach.
Inne polskie miasta też mają się czym pochwalić. Łódź jako pierwsza w Polsce wyemitowała zielone obligacje. Warszawa zeskanowała laserem 800 km ulic i stworzyła ich model 3D, a Wrocław jako jedyny w kraju ma własny model symulacji ruchu. Wyzwanie pozostaje wspólne: zamienić udane pilotaże w trwałe systemy, które da się utrzymać także po zakończeniu unijnych dotacji.

Pełny raport: CEE Smart Cities Mobility Sprint 2026

Idź do oryginalnego materiału