Stało się. Unia rozpoczyna wygaszanie tych urządzeń. Miliony właścicieli domów muszą znać daty

Unijna dyrektywa budynkowa już obowiązuje, a jej skutki będą coraz wyraźniej odczuwali właściciele domów ogrzewanych gazem, olejem i węglem. Pierwsza zmiana już weszła w życie – państwa nie mogą finansować zakupu nowych, samodzielnych kotłów na paliwa kopalne. Następne etapy prowadzą do stopniowego wycofania takich urządzeń. Nie oznacza to jednak, iż właściciel działającego pieca musi go teraz zdemontować.

Flaga Unii Europejskiej z napisem uwaga. Fot. Warszawa w Pigułce

W internecie pojawiają się informacje o „całkowitym zakazie pieców gazowych”. Część z nich sugeruje, iż właściciele domów już za chwilę będą zmuszeni wyrzucić sprawne kotły albo stracą możliwość sprzedaży nieruchomości.

Rzeczywiste przepisy są bardziej skomplikowane. Unia Europejska przyjęła kierunek prowadzący do odejścia od kotłów wykorzystujących paliwa kopalne, ale proces został rozłożony na kilkanaście lat. Sposób osiągnięcia tego celu będą doprecyzowywały poszczególne państwa w krajowych planach renowacji budynków.

Pierwsza zmiana już obowiązuje

Od 1 stycznia 2025 roku państwa członkowskie nie powinny przyznawać zachęt finansowych na instalowanie nowych, samodzielnych kotłów zasilanych paliwami kopalnymi.

Dotyczy to między innymi urządzeń wykorzystujących:

• gaz ziemny,
• olej opałowy,
• węgiel i inne paliwa kopalne.

Zakaz obejmuje przede wszystkim publiczne dotacje oraz inne mechanizmy finansowego wspierania zakupu takiego urządzenia. Nie oznacza natomiast zakazu sprzedaży wszystkich kotłów gazowych ani obowiązku natychmiastowego usunięcia sprzętu zamontowanego wcześniej.

Wyjątki mogą dotyczyć inwestycji zakwalifikowanych do wsparcia przed 2025 rokiem. przez cały czas dopuszczalne może być również finansowanie systemów hybrydowych, w których kocioł współpracuje z istotnym udziałem energii odnawialnej, na przykład z pompą ciepła albo instalacją solarną.

Rok 2030 przyniesie zmianę dla nowych domów

Kolejna ważna data to 1 stycznia 2030 roku. Od tego momentu wszystkie nowe budynki mają spełniać standard budynków zeroemisyjnych.

Zgodnie z definicją zapisaną w dyrektywie taki budynek nie może powodować emisji dwutlenku węgla z paliw kopalnych na miejscu. W praktyce nowe domy mają być projektowane tak, aby nie opierały ogrzewania na samodzielnym kotle gazowym, olejowym lub węglowym.

Wcześniejszy termin wyznaczono dla nowych budynków należących do instytucji publicznych – mają być zeroemisyjne od początku 2028 roku.

Najwięcej emocji budzi rok 2040

Dyrektywa zobowiązuje państwa do opracowania polityk i działań prowadzących do pełnego wycofania kotłów wykorzystujących paliwa kopalne do 2040 roku.

Nie jest to jednak prosty, jednolity zakaz zapisany w formule: „1 stycznia 2040 roku wszystkie istniejące piece gazowe muszą zostać wyłączone”.

Unijne przepisy mówią o przygotowaniu krajowych planów stopniowego odchodzenia od tych urządzeń. Państwa mają określić własne instrumenty, terminy i środki wsparcia. Dyrektywa wskazuje także, iż kraje powinny dążyć do zastępowania samodzielnych kotłów na paliwa kopalne znajdujących się w istniejących budynkach.

Dla polskiego właściciela domu oznacza to, iż szczegółowe obowiązki będą wynikały przede wszystkim z przepisów krajowych wdrażających dyrektywę. Dopiero one pokażą, kiedy i w jakich sytuacjach wymiana źródła ogrzewania stanie się konieczna.

Masz sprawny piec gazowy? Nie musisz go teraz wyrzucać

Obecne przepisy nie nakazują demontażu sprawnego kotła znajdującego się w zamieszkanym domu. Nie ma również ogólnopolskiego terminu, do którego każdy właściciel prywatnej nieruchomości musi wymienić istniejący piec gazowy.

Można nadal:

• korzystać z wcześniej zamontowanego kotła,
• wykonywać jego przeglądy i naprawy,
• kupować części zamienne,
• serwisować instalację,
• ogrzewać dom gazem, o ile nie zabraniają tego odrębne przepisy lokalne.

Zmiana polega na tym, iż inwestowanie w nowy, samodzielny kocioł gazowy staje się rozwiązaniem coraz mniej przyszłościowym. Właściciel planujący kosztowną modernizację powinien uwzględnić nie tylko dzisiejszą cenę urządzenia, ale również unijny kierunek zmian, przyszłe koszty paliwa oraz możliwość uzyskania dotacji.

Lokalne uchwały mogą wprowadzać wcześniejsze terminy

Dyrektywy unijnej nie należy mylić z uchwałami antysmogowymi przyjmowanymi przez poszczególne województwa.

Uchwały te mogą wprowadzać własne terminy wymiany kotłów węglowych, ograniczenia dotyczące rodzaju paliwa oraz zakazy eksploatowania urządzeń niespełniających określonych norm. Terminy różnią się w zależności od regionu.

Właściciel domu powinien więc sprawdzić równolegle:

• przepisy obowiązujące w jego województwie,
• klasę i wiek posiadanego kotła,
• warunki lokalnej uchwały antysmogowej,
• dostępne programy dofinansowania,
• planowane krajowe przepisy wdrażające dyrektywę EPBD.

Nowe regulacje obejmą także termomodernizację

Zmiany nie ograniczają się do źródeł ogrzewania. Państwa mają stopniowo zmniejszać zużycie energii przez cały zasób mieszkaniowy.

Dyrektywa zakłada, iż średnie zużycie energii pierwotnej w budynkach mieszkalnych powinno spaść:

• o co najmniej 16 proc. do 2030 roku w porównaniu z 2020 rokiem,
• o 20–22 proc. do 2035 roku.

Co najmniej 55 proc. wymaganej redukcji ma pochodzić z modernizacji 43 proc. budynków o najgorszych parametrach energetycznych. Nie oznacza to, iż każdy konkretny dom automatycznie musi osiągnąć wskazaną redukcję. Cele odnoszą się do całego krajowego zasobu mieszkaniowego, a państwo ma dobrać działania pozwalające je osiągnąć. EUR-Lex

W praktyce coraz większe znaczenie będą miały:

• ocieplenie ścian i dachu,
• wymiana nieszczelnych okien,
• modernizacja instalacji grzewczej,
• montaż pomp ciepła,
• podłączanie budynków do efektywnych sieci ciepłowniczych,
• instalacje fotowoltaiczne i magazyny energii.

Polska przez cały czas dopracowuje szczegółowe przepisy

Dyrektywa EPBD wyznacza cele, ale wiele praktycznych rozwiązań wymaga wdrożenia do prawa krajowego. Komisja Europejska 15 lipca 2026 roku skierowała formalne wezwania do wszystkich 27 państw UE w związku z niepełnym przeniesieniem nowych przepisów do prawa krajowego. energy.ec.europa.eu

Dlatego nie wszystkie przyszłe obowiązki polskich właścicieli domów są już ostatecznie ustalone. Ministerstwo Rozwoju i Technologii podkreśla jednocześnie, iż informacje o automatycznym zakazie sprzedaży nieruchomości albo wywłaszczaniu właścicieli budynków niespełniających określonej klasy energetycznej są nieprawdziwe.

Najważniejsze daty dla właścicieli domów

• Od 1 stycznia 2025 roku – koniec publicznych zachęt do instalowania nowych, samodzielnych kotłów na paliwa kopalne, z określonymi wyjątkami.
• Od 1 stycznia 2028 roku – nowe budynki instytucji publicznych mają być zeroemisyjne.
• Od 1 stycznia 2030 roku – wszystkie pozostałe nowe budynki mają spełniać standard zeroemisyjny.
• Do 2040 roku – krajowe plany mają prowadzić do pełnego wycofania kotłów wykorzystujących paliwa kopalne.
• Do 2050 roku – cały unijny zasób budynków ma zmierzać w stronę zeroemisyjności.

Najkrócej: Unia rozpoczęła proces wygaszania kotłów gazowych, olejowych i węglowych, ale nie nakazała dziś wszystkim właścicielom wyrzucenia działających urządzeń. Najszybciej zmiany odczują osoby budujące nowy dom albo planujące zakup nowego źródła ogrzewania.