Nowe rozporządzenie rządu szczegółowo określa zasady masowej ewakuacji ludności na wypadek wojny. Znacząco została zwiększona rola samorządów.
Bezpośrednim impulsem do rewizji dotychczasowych procedur były doświadczenia wojny na Ukrainie oraz niepokojące incydenty o takie jak uderzenia rakiet czy naruszenia przestrzeni powietrznej. Efektem jest nowe rozporządzenie rządu, będące rozwinięciem wcześniejszych regulacji ustawowych o ochronie ludności oraz obronie cywilnej. Nowy dokument precyzyjnie definiuje podział ról w administracji państwowej i samorządowej na wypadek konieczności masowego przemieszczania obywateli.
Polskie przepisy szczegółowo określają, jak ma przebiegać masowa ewakuacja ludności w przypadku wojny lub innego poważnego zagrożenia. Duża część odpowiedzialności spoczywa na samorządach, które muszą przygotować m.in. miejsca zbiórki, transport oraz informacje dla mieszkańców.
W przypadku zagrożenia mieszkańcy mają otrzymać informacje o zarządzonej ewakuacji, miejscach zbiórki, dostępnych środkach transportu oraz kierunkach przemieszczania się.
Istotną rolę odgrywają wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast. To oni organizują na swoim terenie m.in. punkty ewidencyjno-informacyjne i miejsca załadunku oraz uczestniczą w przygotowaniu transportu mieszkańców.
Na poziomie powiatów działania koordynują starostowie, natomiast wojewodowie odpowiadają za organizację ewakuacji w skali województwa. Współpracują przy tym m.in. z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa i Szefem Obrony Cywilnej.
Przepisy przewidują również tzw. samoewakuację. Osoby posiadające własny transport mogą samodzielnie opuścić zagrożony teren i znaleźć zakwaterowanie poza nim. Władze mają jednak koordynować także taki ruch, aby nie blokował tras przeznaczonych dla wojska, służb ratowniczych i transportu publicznego.
Pierwszeństwo podczas zorganizowanej ewakuacji mają osoby wymagające szczególnej pomocy, m.in. dzieci, kobiety w ciąży, osoby z niepełnosprawnościami, pacjenci szpitali oraz mieszkańcy placówek opiekuńczych. W miarę możliwości rodziny nie powinny być rozdzielane.
W miejscach przyjmowania ewakuowanych mają być zapewnione podstawowe warunki do życia, w tym zakwaterowanie, żywność, woda, urządzenia sanitarne oraz pomoc medyczna.
Przepisy przewidują także prowadzenie ewidencji ewakuowanych oraz zabezpieczanie pozostawionego mienia. Osobne procedury dotyczą ochrony i ewakuacji najcenniejszych dóbr kultury.
W przypadku wojny decyzję o ewakuacji może podjąć Szef Obrony Cywilnej na wniosek wojewody. W sytuacji wymagającej natychmiastowego działania może ją zarządzić sam wojewoda.
