SS United States zapisał się w historii jako rekordzista szybkości przepraw przez Atlantyk. Po zakończeniu służby przez dziesięciolecia pozostawał w porcie, aż ostatecznie zdecydowano się go zatopić. Teraz historyczny transatlantyk ma stać się największą sztuczną rafą utworzoną ze statku.
Legendarny transatlantyk spoczął na dnie Zatoki Meksykańskiej
SS United States był symbolem amerykańskiej żeglugi pasażerskiej. W 1952 r., podczas dziewiczego rejsu, pokonał Atlantyk z Ameryki do Europy w 3 dni, 10 godzin i 40 minut, ustanawiając nowy rekord szybkości przeprawy. Mierzył 302 m, czyli o ponad 30 m więcej niż Titanic. Służbę zakończył w 1969 r., a próby jego ponownego wykorzystania się nie powiodły.
Władze hrabstwa Okaloosa na Florydzie zdecydowały o przekształceniu statku w sztuczną rafę. Po usunięciu paliwa i potencjalnie szkodliwych materiałów jednostkę zatopiono w Zatoce Meksykańskiej 11 listopada 2026 r., ok. 40 km od wybrzeża. Spoczęła na głębokości ok. 55 m, a jej najwyższe poziomy znajdują się 17–18 m pod powierzchnią wody.
Może Cię zainteresować: Największe podwodne wraki statków
Dlaczego zatopiony statek może stać się sztuczną rafą?
Sztuczne rafy powstają poprzez umieszczanie na dnie morza odpowiednio przygotowanych konstrukcji, takich jak betonowe moduły, stalowe elementy czy wycofane z eksploatacji statki. Na piaszczystym lub mulistym dnie, gdzie brakuje twardego podłoża, mogą one tworzyć warunki korzystne dla rozwoju życia morskiego. Ich powierzchnię stopniowo zasiedlają mikroorganizmy oraz organizmy osiadłe, czyli takie, które na stałe przytwierdzają się do podłoża, np. gąbki i małże. Z kolei szczeliny, otwory i przestrzenie wewnątrz konstrukcji zapewniają schronienie rybom, skorupiakom i innym zwierzętom morskim.
W przypadku SS United States szczególne znaczenie mają rozmiary jednostki. Kadłub o długości ponad 300 m tworzy przestrzeń, która z czasem może stać się siedliskiem wielu gatunków. Podczas przygotowań do zatopienia wykonano w nim także dodatkowe otwory, które mają umożliwić swobodny przepływ wody oraz dostęp do wnętrza organizmom morskim.
Przedsięwzięcie ma również znaczenie gospodarcze. Władze hrabstwa Okaloosa liczą, iż wrak przyciągnie nurków i wędkarzy, wspierając lokalną turystykę i rybołówstwo. To jednak, czy konstrukcja rzeczywiście zwiększy liczebność organizmów morskich, pozostaje kwestią wymagającą dalszych obserwacji i badań.
Nurkowie podczas pierwszych oględzin wraku SS United States, zatopionego u wybrzeży Florydy 11 listopada 2026 r. Zdj. © Destin-Fort Walton Beach, FloridaJak na wraku SS United States będzie rozwijać się życie morskie?
Odpowiedzi poszukają naukowcy z Woods Hole Oceanographic Institution (WHOI), którzy zaplanowali wieloletni monitoring. Na stalowych powierzchniach początkowo powinny osiedlać się bakterie i mikroskopijne glony, tworząc cienką warstwę zwaną biofilmem. Następnie pojawią się organizmy osiadłe, m.in. gąbki i koralowce, a konstrukcja może przyciągać ryby. Badacze będą sprawdzać tempo i kolejność występowania tych zmian.
Równolegle zbadają korozję kadłuba, podczas której do wody mogą uwalniać się żelazo, mangan i nikiel. W zależności od stężenia pierwiastki te będą wpływać na rozwój organizmów. Projekt przewiduje 132 punkty monitoringu oraz pobieranie próbek wody wokół statku. W pierwszym miesiącu naukowcy zamierzają opisać stan wraku i otoczenia, a następnie co roku powtarzać pomiary i fotografować wybrane miejsca. W przyszłości dokumentację mogą uzupełniać zdjęcia zrobione przez nurków rekreacyjnych.
Tak dokładne obserwacje od chwili zatopienia są rzadkością. Zwykle wraki bada się dopiero po latach, gdy ich powierzchnie są już zasiedlone.
Czytaj więcej: Największy zatopiony statek w historii. Seawise Giant, który zatonął… i powrócił
Czy sztuczne rafy rzeczywiście pomagają morskim ekosystemom?
Choć sztuczne rafy mogą tworzyć nowe siedliska, płynące z ich obecności korzyści ekologiczne nie są oczywiste. Naukowcy od lat próbują ustalić, czy takie konstrukcje rzeczywiście zwiększają liczebność ryb, czy jedynie przyciągają osobniki żyjące wcześniej w pobliżu. Większe skupiska zwierząt wokół wraku nie muszą bowiem oznaczać, iż przybyło ich w ekosystemie.
Metaanaliza 39 badań, opublikowana w Frontiers in Marine Science, wykazała, iż sztuczne rafy mogą utrzymywać zbiorowiska ryb o liczebności i różnorodności porównywalnej z naturalnymi rafami. Ich skuteczność zależy jednak m.in. od lokalizacji, materiałów, z których wykonano konstrukcję i warunków środowiskowych. Nie każda sztuczna rafa jest źródłem takich samych korzyści.
Dlatego ekologicznych korzyści wynikających z zatopienia SS United States nie można jeszcze uznać za potwierdzone. Dopiero wieloletnie badania pokażą, jak wrak wpływa na otoczenie i czy takie konstrukcje rzeczywiście pomagają morskiemu życiu.
Zdj. główne: Okaloosa County / WHOI
Pisząc artykuł, korzystałam z:
https://www.whoi.edu/press-room/news-release/ssus-reef/
https://www.theguardian.com/us-news/2026/nov/11/ss-united-states-sinks-florida-reef
https://www.frontiersin.org/journals/marine-science/articles/10.3389/fmars.2020.00282/full

12 godzin temu
















