Ocean State Report 2026. Arktyka traci lód, a europejskie morza biją rekordy ciepła

Oceany magazynują coraz więcej ciepła, poziom morza rośnie, Arktyka traci lód, a Morze Śródziemne i Czarne doświadczają coraz silniejszych fal upałów. Dziesiąta edycja Copernicus Ocean State Report pokazuje, iż procesy te zachodzą równocześnie i coraz wyraźniej wpływają nie tylko na przyrodę, ale także na rybołówstwo, porty, turystykę i ochronę wybrzeży.

Oceany gromadzą coraz więcej ciepła

Jedna z liczb, które najlepiej pokazują skalę zmian, to 23 ZJ (zettadżule). O tyle wzrosła w 2025 r., w porównaniu z rokiem wcześniejszym, ilość ciepła zgromadzonego w górnej warstwie oceanu światowego, liczonej do głębokości 2 tys. m. Zettadżul nie jest miarą temperatury, ale energii – 1 ZJ odpowiada 10²¹ J. choćby niewielki wzrost temperatury tak dużej masy wody oznacza znaczny przyrost energii. Oceany przejmują ok. 90 proc. nadmiaru ciepła gromadzącego się w systemie klimatycznym wskutek emisji gazów cieplarnianych, a część tej energii przenika również do głębszych warstw.

Dlatego sama temperatura powierzchni morza nie pokazuje pełnego obrazu – mówi jedynie, jaka jest woda przy powierzchni, podczas gdy zawartość ciepła uwzględnia również to, co dzieje się głębiej. Z kolei morska fala upałów oznacza sytuację, w której przez co najmniej 5 dni temperatura wody w danym miejscu utrzymuje się na wyjątkowo wysokim poziomie jak na daną porę roku.

Rosnąca ilość ciepła w oceanach ma też konsekwencje dla poziomu morza. Ogrzewająca się woda zwiększa swoją objętość. Jednocześnie do oceanów trafia woda z topniejących lodowców i lądolodów. W latach 1993–2011 średni globalny poziom morza podnosił się w tempie ok. 2,6 mm/r., natomiast w latach 2012–2025 wartość ta wynosiła już ok. 4,2 mm/r. Ma to coraz większe znaczenie dla portów, nadmorskiej infrastruktury i ochrony wybrzeży.

Może cię zaciekawić: Ekonomiczne skutki topnienia lodowców

Arktyka traci lód, wybrzeża tracą ochronę

Od 1979 r. średni miesięczny zasięg arktycznego lodu morskiego zmniejsza się o ok. 490 tys. km² na dekadę. Ważne jest jednak nie tylko to, ile lodu znika. Pokrywa lodowa stanowi również naturalną osłonę wybrzeża przed działaniem fal.

Kiedy lód znika wcześniej, a pojawia się później, powierzchnia morza przez dłuższą część roku pozostaje narażona na działanie czynników atmosferycznych. Wiatr może działać na większą powierzchnię zbiornika, fale mają więcej przestrzeni, aby się rozwinąć i przez dłuższy czas uderzają w wybrzeże.

Copernicus wskazuje, iż obszary dużego ubytku lodu pokrywają się z miejscami szybkiej erozji arktycznych brzegów. Dodatkowym problemem jest zanikanie wieloletniej zmarzliny, które osłabia grunt. Skutki dotyczą więc nie tylko ekosystemów, ale również położonych przy brzegu budynków i infrastruktury.

Czytaj więcej: Wieczna zmarzlina uwalnia duchy przeszłości

Rekordowe morskie fale upałów

W 2024 r. oba akweny doświadczyły wyjątkowo silnych i długich morskich fal upałów. W niektórych miejscach temperatura przekraczała wartości typowe o ponad 4,6°C, a część epizodów trwała ponad 30 dni. Na Morzu Śródziemnym odnotowano więcej dni z morską falą upałów niż w którymkolwiek innym roku analizowanego okresu 2002–2024. Szczególnie wyróżniała się wschodnia część Morza Śródziemnego, gdzie zanotowano najwięcej gorących dni i najdłuższy średni czas następowania ich po sobie.

Takie zdarzenia zmieniają warunki życia organizmów i mogą wpływać na rozmieszczenie gatunków, a więc również na rybołówstwo i akwakulturę. W połączeniu ze wzrostem poziomu morza i erozją wybrzeży oznaczają także większe wyzwania dla portów, turystyki i kosztów zabezpieczania infrastruktury.

Bałtyk zmienia się inaczej

Danych z Morza Śródziemnego i Czarnego nie można automatycznie odnosić do Bałtyku. Ocean State Report pokazuje, iż zmiany w naszym morzu są silnie zróżnicowane regionalnie. W południowo-zachodniej części ocieplenie sprzyja silniejszemu uwarstwieniu wody i płytszemu mieszaniu, co może ograniczać dopływ tlenu do głębszych warstw i pogłębiać niedotlenienie. Na północy i wschodzie mniejsza pokrywa lodowa może natomiast sprzyjać intensywniejszemu zimowemu mieszaniu i lepszemu natlenianiu wód.

Ocean State Report 2026: obraz zmian zachodzących w oceanach

Ocean State Report 2026 nie opisuje jednego rekordu, ale system powiązanych ze sobą zmian. Coraz cieplejsza woda, rosnący poziom morza, ubytek lodu i ekstremalne temperatury zmieniają warunki funkcjonowania mórz i ludzi, którzy są od nich zależni.

zdj. główne: nikomsolftwaerr / Adobe Stock