PIGO: wyroki nie zastąpią pilnych zmian przepisów o recyklingu

Krajowa Izba Odwoławcza ponownie zakwestionowała przerzucanie na wykonawców odpowiedzialności za osiągnięcie ustawowych poziomów recyklingu. W sprawie Gminy Strzelno nakazała usunięcie zapisów wymagających od przedsiębiorcy osiągnięcia poziomów nierealnych w miejscowych warunkach oraz powiązanych z nimi kar umownych. To wyrok z 14 września 2026 r., sygn. KIO 3654/26, opisany na odpady.net.pl.

Polska Izba Gospodarki Odpadami konsekwentnie sprzeciwia się takim praktykom. Ustawowy obowiązek osiągania poziomów recyklingu spoczywa na gminach. Przedsiębiorca realizujący zamówienie nie kontroluje wszystkich czynników decydujących o wyniku – w szczególności jakości segregacji odpadów przez mieszkańców i sposobu organizacji gminnego systemu. Nie można więc automatycznie obciążać go całą odpowiedzialnością finansową za nieosiągnięcie wymaganych poziomów.

Przypominamy, iż już 21 sierpnia 2025 r. PIGO wystąpiła do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych w sprawie tzw. klauzul abuzywnych. Wnieśliśmy o uznanie postanowień nakładających na wykonawców obowiązek osiągania poziomów recyklingu i kary za ich nieosiągnięcie za niezgodne z art. 433 Prawa zamówień publicznych oraz o publiczne wskazanie przykładów takich niedozwolonych zapisów.

Uwzględnienie takich zapisów na liście klauzul niedozwolonych pomogłoby zapobiec wielu sporom oraz marnowaniu czasu i pieniędzy na ich rozstrzyganie. Byłaby to czytelna wskazówka dla zamawiających, pozwalająca eliminować wadliwe postanowienia już podczas przygotowywania przetargów. Zarówno gminy, jak i przedsiębiorcy mogliby dzięki temu uniknąć kosztów kolejnych odwołań i postępowań sądowych dotyczących wciąż tego samego problemu.

Od wiosny apelujemy również o pilne obniżenie krajowych poziomów recyklingu zgodnie z derogacją uzyskaną z Komisji Europejskiej – z 55% do 50% za 2025 r. oraz odpowiednie dostosowanie poziomów na lata 2026–2029. Już w wystąpieniu z 3 marca 2026 r., przekazanym także Ministerstwu Klimatu i Środowiska, PIGO domagała się odrębnej, pilnej nowelizacji ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Ostrzegaliśmy wówczas przed skutkami dalszego utrzymywania wymagań niedostosowanych do realnych możliwości systemu.

MKiŚ przez cały czas nie traktuje tej sprawy z należytą pilnością i odwleka wprowadzenie potrzebnych zmian. Procedowanie tej korekty w ramach rozbudowanego i budzącego zasadnicze spory projektu UC100 jest nieuzasadnione. Uzależnia jej wejście w życie od losów całej reformy ROP, stwarzając ryzyko dalszych opóźnień, postępowań w sprawie kar według przez cały czas obowiązujących wyższych poziomów oraz kolejnych sporów między gminami a wykonawcami. Właśnie przed takim scenariuszem PIGO przestrzegała już w marcu.

Podtrzymujemy postulat niezwłocznego wyłączenia tej zmiany z projektu UC100 i przeprowadzenia jej w odrębnej, krótkiej nowelizacji. Równolegle wymagania przetargowe muszą odpowiadać rzeczywistym możliwościom wykonawców. Poprawa wyników recyklingu wymaga współpracy gmin i przedsiębiorców, lepszej selektywnej zbiórki oraz warunków umożliwiających skuteczne zagospodarowanie odpadów.

🔗 Artykuł na odpady.net.pl

🔗 Stanowisko PIGO w sprawie poziomów recyklingu

🔗 Wystąpienie PIGO do Prezesa UZP

🔗 Marcowy apel PIGO o pilną nowelizację i obniżenie poziomów recyklingu